Op Plattdüürsch un ok op Hoochdüürscht gifft dat bekanntlich twee ünnerscheedliche Bedüden.vun dat Woort fuul, to’n enen, wenn en Appel fuul is un to’n annern, wenn man enen Minschen as fuul schimpt  Dor is dat mool ganz interessant notokieken, welke’t vun de beiden Wöör toeerst utbrööd worrn is. Een Blick in dat Kluge-Etymologische Wöörbook un Du weest Bescheed: Ganz klor, toeerst verstünn man ünner fuul  de Fuulnis vun Appel un Beern, obers ok dat verdarfen vun Fleesch. Loter wöör disse Egenschop op nuddelige Tietgenossen överdrogen, de so lang in’n Bett legenbleven, bit se Fuulnis ansetten. Doruut entwickelt hett sik dat Fuulbett in’n Sinn vun hochdüütsch „Lotterbett“, wo dat Bedüden nu in ‚ne ganz bestimmte Richten güng. Desterwegen hett sik ut den glieken Stamm al wiet trüch  över de indogermaansche Sprook dusende Johren vör vundaag ok noch de Uutdruck „Pfui“ uutbild. Man sütt, bi solke unsolide minschliche Egenschopen sitt de Moral nootwennigerwies jümmers ok liekers blangenbi.

De, de  dat bit hierto lesen kann, de kann dat natürlich ok verstohn. Obers wie kannst Du dat enen dree bit veerjährigen lütten Jung verkloren, sotoseggen enen Noch-Analphabeten. Bi de Optocht vun unsen Öllsten diskuteer ik dat mit mien Fro un wi wören uns enig, dat wi den Lütten nich mit all to veel komplizerten Fisematenten verbiestern schull’n. Ut disse Överlegen un op Anroden vun Oma Dora ut Harsfeld wull’n wi dat Woort fuul vör’t ehrste överhaupt nich bruken. Dat kunn he loter in de School liehr’n. Wi wiesen em en fulen Appel un beteken den as ollen Appel, de ok dalli-dalli in dat Gammelfatt gehöör, as wi em dat vörmöken. Dorno harrn wi em jümmers op’n Kieker, wenn he wat Fuuls tofoten kreeg. Mit’n beten Nohölpen wören wi denn ok mächtig stolt, dat he dat so snell begrepen harr. Fule Soken smeet he vun nu un alleen in den Affall, ohn dat wi noch tosetzlich wat to verkloren bruken. Dat wi mit dat Woord „oolt“ mool Konfusionen kregen kunnen, harrn wi egentlich nich mit inkalkuleert.

As ik enes Doogs no Huus keum, wöör dat Ovenbroot al op’n Disch. Obers bevör dat mit den Eten losgoh’n.schull, harr sien Mudder seggt, dat uns Söhn noch wat vergeten harr. He shull  sien Kinnerstuuv oprümen, woto he natürlich keen Lust harr un anfüng, de Bucksnuut ruuttoloten. Wiel dat ik jümmers de Respektpersoon to spelen harr, tarr ik em vun’n Stohl un sleep den lütten Kierl to sien Opgaavsteed. He sett sik op’n Bodden un füng denn mit beten Grummel ok an, optorüümen, plier denn obers miteens to mi hooch un seggt:

„Papa bitte hölpen!“

Ik harr en hatten Arbeidsdag achter mi un wull em so ne Fuulheet nich dörgohn loten un segg so bi’n Ruutgohn en beten ungeduldig:

„Papa is al to oolt för so’n Speelkroom un kann sik nich mehr so good bücken as Du. Nu mook  mool ‚n beten to, dormit wi glieks mit’n Oventbrooteten anfangen künnt!“

He keek mi toeerst mit wietopen Ogen an, un ik mark, dat dat in sien Döötz to arbeiden anfüng. Du kunnst redig seh’n, wie jichtenswat in sien Wetenspieker an Lopen weer un de Tohnrööd ineenannergrepen. Denn kreeg he ne kievige Snuut un segg mit ooltkloge Stimm:

„Papa oolt, Papa Aschammel!“

-----------------------------------------
Rolf Waller, Oktober 2011